Historia jednego utworu

Danny Boy to najsłynniejsza w świecie ballada irlandzka. Jest to też
jedna z najbardziej znanych melodii anglojęzycznych.
Jej znaczenie dla Irlandczyków trudno przecenić. Dla nich Danny Boy to
ojczyzna.
Wielu badaczy zawodowych i amatorów zajmowało się szukaniem źródeł
powstania tego utworu.


Zanim Danny Boy ruszył na ścieżkę sławy melodia była znana w całej
Irlandii jako Londonderry Air. Derry to miasto w Irlandii Północnej, miejsce,
które jest jednym z najstarszych siedzib ludzkich na Wyspach. Elżbieta I
nadała Derry prawa miejskie, a król Jakub I, który przyłączył Ulster
(Północna Irlandia) do Anglii ogłosił w 1608 roku dekret przyjmujący Derry
do związku miejskiego Londynu. Oficjalna nazwa miasta została zmieniona na
Londonderry.


„Air” w nazwie melodii nie oznacza powietrza, a bardziej „arię”,
melodię tradycyjną, folk song. Irlandczycy spoza Ulsteru szyderczo
przekręcali nazwę Londonderry na London Derriere, czyli Dupa (Tyłek) Londynu. Z tego
względu w Anglii czasów królowej Wiktorii melodia nazywała się Air From
County Derry lub też skrótowo Derry Air.


Legenda głosi, że autorem melodii był niewidomy harfista Rory Dall
O’Cahan. Blind Rory żył gdzieś między latami 1560 – 1660. Nie należy
utożsamiać dzisiejszej harfy z instrumentem z XVI-XVII wieku. Był to jednak
instrument strunowy oparty o trójkątną ramę.
Według legendy, w początkowych latach XVII wieku Blind Rory wędrował
drogami Ulsteru. Pewnego dnia upił się i leżąc obok drogi słyszał jak elfy
grają na jego harfie. Zapamiętał tę melodię i od tego dnia wykonywał
ją jako O’Cahan’s Lament.


250 lat później, już w XIX wieku, melodia pojawia się w związku z
kolejnym niewidomym grajkiem. Był nim Denis O’Hampsey, również harfiarz.
O’Cahan’s Lament nauczyła go Bridget O’Cahan, rzekomo potomkini Blind
Rory’ego. O’Hampsey rozpropagował arię wędrując po Irlandii i Szkocji.
Szkoci przyjęli ją za swoją. Niektórzy nawet wywodzili, że powstała na
pewno w Szkocji, nie w Irlandii.
O’Hampsey idąc na festiwal harfiarzy do Belfastu spotkał się z Edwardem
Buntingiem, który zawodowo interesował się melodiami ludowymi. Bunting
zebrał trzy tomy folk songów i wydał je w roku 1809 i ponownie w 1840.
Wydawnictwa te nie były zbyt szeroko znane.


Autorstwo Rory’ego O’Calahana pojawiło się oficjalnie dopiero w 1912
roku, kiedy folklorystka Charlotte Milian Fox odkryła manuskrypt Buntinga.


Bardziej znane wydanie melodii już pod nazwą Londonderry Air pojawiło
się w 1851 roku. A to za sprawą kolejnego niewidomego muzyka. Był nim Jimmy
McCurry, który żył w latach 1830 - 1910. McCurry był skrzypkiem. Często
grał na targu w Limavady. Niedaleko znajdowało się biuro, w którym
pracowała Jane Ross. Ross była zachwycona melodią graną przez skrzypka, której
nigdy przedtem nie słyszała. Zapisała ją i w ten sposób weszła do
historii. Wysłała ją do George’a Petrie do Dublina, badacza folkloru
staroirlandzkiego.


Petrie umieścił Londonderry Air w książce The Ancient Music of Ireland.
Ponieważ Ross nie podała żadnego autora występuje w rozdziale
„Anonymous Airs”. W drugiej połowie XIX wieku pieśń śpiewana była już na
całych Wyspach Brytyjskich.
Irlandczycy zaczęli traktować Londonderry Air jak swój hymn narodowy.


Londonderry Air przez wieki dorobił się wielu tekstów. Słowa Lamentu
O’Cahana nie zachowały się. Pierwszy znany tekst nosi tytuł "The Confession
of Devorgilla" lub "Oh! shrive me, father". W 1894 roku do melodii napisała
wiersz Katherine Tynan Hinkson. Wiersz nazywał się "Irish Love Song".
William Young Fullerton napisał słowa, które stały się hymnem Irlandii
- I cannot tell.


W jaki sposób Londonderry Air przekształciła się w Danny Boy ?



http://g.sheetmusicplus.com/Look-Inside/large/wb-0107dsmx.jpg



Piosenkę Danny Boy napisał w 1910 roku angielski prawnik Frederick Edward
Weatherly. Napisał melodię i słowa. Weatherly nie zajmował się wyuczonym
zawodem. Pisał książki dla dzieci, nowele i fantastykę naukową oraz
był producentem audycji radiowych. W 1892 roku napisał słowa do hymnu
skomponowanego przez Stephena Adamsa, który został włączony jako refren do
sławnej pieśni Jerusalem, Jerusalem. Wydał swojego Danny Boy’a, ale
przeszedł on niezauważony. Ponieważ nigdy nie był w Irlandii uznał to za główny
powód niepowodzenia.


W połowie XIX wieku duża ilość Irlandczyków wyemigrowała do Ameryki.
Byli wśród nich również krewni Weatherly’ego. W 1912 roku w Colorado
wybuchła gorączka złota. Mnóstwo ludzi szukało szczęścia w Roe Valley.
Była tam i Margaret Weatherly z mężem. Margaret usłyszała tam przepiękną
pieśń o ujmującej za serce melodii. Wykonywał ją australijski górnik.
Był on przekonany, że jej autorem jest kompozytor australijski Percy
Graigner, który najprawdopodobniej pierwszy ją nagrał na płytę. Była to
Londonderry Air.


Margaret poprosiła i otrzymała kopię nut. Wysłała zapis swemu kuzynowi
Edwardowi do Anglii. Okazało się, że do tej melodii pasuje jak ulał tekst
z jego Danny Boy. Weatherly nie zastanawiał się długo – w 1913 roku
wydał ponownie Danny Boy’a, tym razem z melodią Londonderry Air. Bardzo
szybko ta wersja stała się hitem. Ukazywała się w gazetach, drukach i często
była grana w radio. Pierwsze nagranie płytowe nastąpiło w 1915 roku.
Wykonanie było niezłe – śpiewała Ernestine Schumann-Heink, kontralt
operowy.


Weatherly poprosił o nagranie sopranistkę Elsie Griffin. Miał wyczucie
– jej wykonanie sprzedało się w dużej ilości kopii i przez lata było
najpopularniejsze. Również z inicjatywy Weatherly’ego drugi wers Danny Boy
został wykonany, jako requiem na pogrzebie angielskiej aktorki Ellen Terry.
Od tego czasu ballada często występuje w tej roli. Słowa „pipes is
calling” nawiązują do starej tradycji pogrzebowej.


Danny Boy stał się ulubioną pieśnią, wręcz sygnaturą irlandzkiej
diaspory w USA i Kanadzie. Nie ma tam uroczystości, a nawet większego spotkania
by nie zabrzmiał Danny Boy. Amerykanin irlandzkiego pochodzenia nie
wyobraża sobie by nie znać tej ballady. W ostatnich latach są zmuszeni
zrewidować tę pewność. Przyjeżdżający do Ameryki młodzi Irlandczycy z reguły
nie znają tej pieśni. Powodowało to szok i gromy na kształcenie w
Irlandii. Wielu uważa, że to profanacja historii ojczystego kraju.


Danny Boy został nagrany olbrzymią ilość razy. Jest praktycznie
nagrywany ciągle. I nadal, np. w XXI wieku nagrania mają miejsce corocznie. Swoje
interpretacje mają przedstawiciele wszystkich gatunków muzycznych.


Od 1939 roku Danny Boy towarzyszy obrazom filmowym. Film z 1990 roku
Ślicznotka z Memphis, który można było obejrzeć w TV wręcz aż brzmi melodią
Danny Boya.
Sądzą, że jeszcze nieraz w przyszłości ta melodia będzie przyozdabiać
filmy i produkcje telewizyjne.

---

Szczególne podziękowania przy publikacji tego artykułu dla Biedronki. Dziękuję serdecznie!